Fietsroutes in Nederland: zo plan je jouw tocht
Nederland is het fietsland bij uitstek. Nergens ter wereld ligt zo’n dicht en goed onderhouden netwerk van fietspaden en -routes als hier. Of je nu een ontspannen dagtocht wil maken door de polder, een weekend wil fietsen langs de kust of een echte meerdaagse fietsvakantie plant, er is altijd een route die bij je past. Fietsen in eigen land is de afgelopen jaren flink populairder geworden, en dat is niet voor niets. Je ontdekt plekken die je anders nooit zou zien, het tempo ligt precies goed en je hoeft er niet ver voor van huis.
Wel handig om te weten: er zijn in Nederland twee heel verschillende soorten fietsroutes. De LF-routes zijn bedoeld voor langere afstanden en meerdaagse tochten. De knooppuntenroutes zijn ideaal als je zelf een dagtocht wil samenstellen, precies op maat van de afstand die jij wil fietsen. Hieronder lees je hoe beide systemen werken en hoe je er het meeste uit haalt.
De LF-routes: voor de meerdaagse fietser
LF staat voor Langeafstand Fietsroute. Het zijn bewegwijzerde fietsroutes door heel Nederland, speciaal ontwikkeld voor fietsvakanties en meerdaagse tochten. Ze lopen door boerenland, over uitgestrekte heidevelden, langs rivieren en door historische steden. Het totale netwerk aan bewegwijzerde LF-routes telt momenteel zo’n 3.700 kilometer.
Het LF-netwerk is de afgelopen jaren flink vernieuwd. Er zijn vier volledig herontwikkelde routes die nu de basis vormen van het moderne netwerk. Elke route heeft een sterk eigen thema, een hoog serviceniveau en bijpassend materiaal.
De LF Maasroute volgt de Maas van Maastricht tot aan de Nederlandse grens bij Mook en neemt je mee langs een van de belangrijkste rivieren van het zuiden. De LF Zuiderzeeroute maakt een rondje rond het IJsselmeer en voert je door de rijke geschiedenis van de voormalige Zuiderzee, inclusief de Afsluitdijk. De LF Kustroute loopt langs de gehele Nederlandse kust en biedt uitzicht op zee, duinen en kustdorpen. De LF Waterlinieroute volgt de historische verdedigingslinies dwars door het land, van de Nieuwe Hollandse Waterlinie tot aan de Stelling van Amsterdam.
Naast deze vier vernieuwde routes zijn er ook de LF-weekendtochten: kortere varianten van twee à drie dagen, ideaal als je voor het eerst een meerdaagse fietstocht wil proberen. Je fietst een deel via een LF-route en een deel via knooppunten, en aan het einde kom je weer terug bij het startpunt. Er zijn inmiddels tien van deze weekendtochten beschikbaar.
De bewegwijzering van LF-routes werkt met groen-witte borden waarop de routenaam en het routenummer staan. De letter a of b geeft aan in welke richting je fietst. Al je route uitgestippeld hebt, volg je simpelweg de borden.
Je kunt je LF-route plannen via nederlandfietsland.nl, de website van Fietsplatform. Hier vind je ook de routebeschrijvingen, actuele omleidingen en de mogelijkheid om GPX-bestanden te downloaden voor gebruik in een navigatieapp. De routes zijn ook te vinden op Komoot, handig als je dat platform al gebruikt.
Knooppuntroutes: zelf je fietstocht samenstellen
Het knooppuntensysteem bestaat al 25 jaar en is inmiddels niet meer weg te denken uit het Nederlandse fietslandschap. Het begon in 1999 in Midden-Limburg als proef, en inmiddels zijn er zo’n 10.500 fietsknooppunten verspreid over heel Nederland. Vrijwel elke regio is ermee gedekt.
Hoe het werkt: op strategische punten in het fietsnetwerk staan bordjes met een nummer. Bij elk knooppunt vind je een informatiebord met een kaartje van de omgeving, waarop alle omringende knooppunten staan aangegeven. Je schrijft thuis een lijstje met nummers op, en onderweg ga je van knooppunt naar knooppunt. Simpel en effectief, want je bepaalt zelf hoe lang je tocht wordt en welk landschap je doorrijdt.
Het mooie van dit systeem is de flexibiliteit. Je kunt onderweg spontaan besluiten een extra omweg te maken of juist een stuk in te korten, afhankelijk van je zin en de weersomstandigheden. Een knooppuntroute van 30 kilometer is net zo goed te plannen als een van 80 kilometer.
Online plannen gaat het makkelijkst via de routeplanner op nederlandfietsland.nl. Hier kun je direct plannen via knooppunten, of kiezen voor een kant-en-klare knooppuntroute. Wil je liever een app gebruiken, dan is de Fietsknoop-app een handige optie. Die toont alle knooppunten in je omgeving op basis van je locatie en werkt ook offline zodra je de route hebt gedownload. Ook de Fietsersbond Routeplanner biedt uitgebreide mogelijkheden, met opties om te filteren op recreatief fietsen, natuur of autoluwe wegen.
Lokale fietsroutes via VVV en regionale organisaties
Naast de landelijke netwerken zijn er overal in Nederland lokale en regionale fietsroutes, uitgestippeld door VVV’s, gemeenten, provincies en lokale verenigingen. Deze routes zijn vaak thematisch, zoals een cultuurroute langs historische boerderijen, een culinaire route langs streekproducenten of een natuurroute door een specifiek natuurgebied.
Veel VVV-kantoren hebben een eigen aanbod aan fietsroutes, soms inclusief een arrangement als koffie onderweg, een maaltijd of een bezoek aan een lokale attractie. Die routes zijn doorgaans niet gratis, maar ze bieden wel meteen een complete dagbeleving. De regionale VVV’s zijn ook een goed adres als je ter plekke nog advies wil over welke route het beste bij het weer of je conditie past. Een enthousiaste medewerker weet vaak meer dan welke website dan ook.
Informatie over regionale fietsroutes vind je het beste rechtstreeks via de VVV van de regio die je bezoekt. Zoek eenvoudig op de naam van de provincie of gemeente plus “VVV fietsroutes” en je komt snel bij het juiste aanbod uit.
Handig: apps en kaarten voor onderweg
Vroeger nam je een papieren fietskaart mee. Dat kan nog steeds, want de jaarlijks bijgewerkte Basiskaart LF-routes van Fietsplatform is watervast en bevat alle knooppunten en LF-routes op schaal 1:100.000. Handig als je liever niet met je telefoon fietst of als de batterij het laat afweten.
Maar de meeste fietsers plannen hun route tegenwoordig digitaal. De meest gebruikte opties zijn de routeplanner op nederlandfietsland.nl, de Fietsersbond Routeplanner, de Fietsknoop-app en Komoot. Alle vier ondersteunen knooppuntenroutes en LF-routes, en GPX-bestanden kun je in vrijwel elke navigatieapp laden.
Tip: download je route altijd vooraf, ook als je internet hebt. Onderweg in een veengebied of op de Veluwe is het mobiele bereik niet overal even sterk.
Welke route past bij jou?
Ben je op zoek naar een ontspannen dagtocht van een uur of drie? Dan is een knooppuntroute de makkelijkste keuze. Stel zelf een lusje samen van 30 tot 50 kilometer, download de nummers op je telefoon en vertrek. Je kunt op elk moment omdraaien of bijsturen.
Wil je een weekend of langer op de fiets? Dan zijn de LF-weekendtochten of een volledige LF-route de logische keuze. De vier vernieuwde routes, de LF Maasroute, de LF Zuiderzeeroute, de LF Kustroute en de LF Waterlinieroute, bieden elk een complete fietservaring met goed bewegwijzering, fietsvriendelijke overnachtingsadressen en een sterk verhaal onderweg.
En heb je zin in een bijzondere thematische tocht? Kijk dan bij de regionale VVV of zoek naar een lokale fietsroute met een culinair, cultureel of landschappelijk thema. Nederland heeft meer fietsroutes dan je in één zomer kunt afleggen, en dat is precies hoe het hoort.
